Japonlar için bir kişiye direk ilk ismi ile hitap etmek çok önemli bir yakınlık belirtisidir. Zaten bildiğiniz üzere önce soy isim sonra ilk isim söyleme gibi bir durum mevcut.

Bu ilk isme ve ya son isme de çeşit çeşit ekler geliyor. Bu ekleri karşınızdakinin ve sizin yaşınıza, cinsiyete, samimiyet seviyenize uygun olarak bunları kullanıyorsunuz.

Temel olarak sona eklenen kelimeler hitabın samimiyet ve ciddilik seviyesini belirlerken soy isimle hitap etmek daha resmi ve ciddiyeti gösterir.

Genelde aşağıdaki ekler kullanılır:

-san: Resmi ilişkiler içerisinde olduğunuz ya da çok samimi olamdığınız kişilere hitap etmede kullanırsınız. İsme ya da soy isme gelebilir. Cinsiyetten bağımsızdır. Yeni tanıştığınız bir japon genç değilse size bu ek ile hitap edecektir.

-kun: Genelde genç erkeklere hitap edilirken kullanılır.

-chan: Genelde genç kızlara, çocuklara, bebeklere hitap etmede kullanılır. Genç kız kısmını biraz açalım, genç bayanlara da kullanılabilir, bir tatlılık sevimlilik çağrıştırır. Ters bir zamanına gelmediyse ve aranız çok resmi değilse genç bir bayana chan diye hitap etmeniz ne kadar gençsiniz modunda bir iltifat olarak algılanabilir. Ama mesela bir erkeğe demeniz onun erkekliğine laf eder gibi algılanabilir.

-sama: Kişi kendinden çok üst seviyede birine hitap ederken bu eki kullanır. İki cinsiyet için kullanılabilse de genelde erkekler için tercih edilir. Günümüzde bu ek çok önemli birine hitap ediliyorsa, o kişiye duyulan yüksek saygıyı ifade etmek için tercih edilir. Bir fabrika işçisi şirket sahibine hitap etme şansı bulduğunda mesela muhtemelen –sama ekini tercih edecektir. Eğer arkadaşınız size –sama diyorsa muhtemelen üst düzey yöneticilerin küstah tavırını çağrıştıran birşey yapmışsınızdır ve size oldu paşam başka bir arzunuz var mıydı der gibi laf sokuyordur 

-dono: Kişi kendinden çok yüksek konumda bir bayana hitap ediyorsa sonuna bu eki getirir. Bu daha çok eski feodal zamanlarda sık kullanılmış bir ektir. Günümüzde kullanılması , gerçekten ezici bir alt-üst ilişkisi ya da ciddi derece de saygı yoksa muhtemelen iğneleyici bir absürdlük ifade ediyordur.

Dediğim gibi direk ilk isimle hitap etmek su geçirmez dostluk sembolü kadar aşık bir genç kızın hayalindeki erkeğe ismiyle hitap ettiğini düşünüp utanması, kızarması kadar yakın olma belirtisidir.

Bir de bu resmi eklerin sonunda insanların samimiyetle lakap takar gibi bu ekleri değiştirip kullandığı durumlar vardır. Bakınız One piece’de Sanji kızlara hitap ederken chan ekini kullandığı gibi, swan, chuaan gibi değişik söyleme biçimleri de kullanır.

Related posts:

1. Kulüp Aktiviteleri (Nisan sonu)
2. Bento
3. Kimono 3 – Kimono Çeşitleri