Kimono 3 – Kimono Çeşitleri

KİMONO ÇEŞİTLERİ

Japonlar genellikle çok içe dönük insanlar olduklarından ve toplum olarak yanlış anlamalardan pek hoşlanmadıklarından olsa gerek, eğer kimonoyu giyen insan işini biliyorsa bir bakışta size evli olup olmadığını, sosyal statüsünü, hatta nereye gittiğini anlatabilir. Nasıl mı? Tabi ki kimonosuyla! Özellikle kadın kimonolarının bu iş için bir çok çeşidi var. Günümüzde bunlara eskisi kadar dikkat edilmese de kimse kuralların çok da dışına çıkmıyor. Kimononun kullanılacağı olayın resmiliğine göre kadın kimonolarının deseni, rengi ve kumaşı; erkek kimonolarınınsa rengi, kumaşı ve kamon denen aile armalarının sayısı (ya da yokluğu) değişir. Bir de eğer kadın ve bekarsanız kimononuzun evli kadınların aynı derecede resmi bir olayda giyeceği kimonolardan daha gösterişli ve mutlaka daha uzun kollu olması gerekir. En resmiden en günlük kimonoya doğru sırasıyla kimono çeşitleri detaylarıyla aşağıda..

Kurotomesode (黒留袖): Tam tercümesi siyah kesik kol. Evli kadınların giydiği en resmi kimono. Tahmin edebildiğiniz gibi siyah ve sadece eteklerinde desen var. Kurotomesode mutlaka beyaz obiage ve obijime ile kullanılır. Kollarda, göğüste ve arkada olmak üzere en fazla beş tane aile arması kullanılabilir; ne kadar çok ,o kadar resmi. Bu kimonoyu genellikle düğünlerde gelinle damadın anneleri giyer; cenazelerde de ölenin çok yakın akrabası olmayanlar tarafından kullanılır.

Furisode (振袖): Sallanan kol. Bekar kadınların en resmi kimonosu. Furisodeler gözalıcı renkler ve desenlerle süslenir, kollarının uzunluğu ise 90-110 cm arasındadır. Furisodelerle kullanılan obiler de bir o kadar renkli ve desenli olur, ve genelde değişik fiyonklar şeklinde bağlanır. Furisode genelde seijin-shikilerde (bir nevi yetişkinlik seremonisi, ki ilgili yazıyı CafeBunka’da bulabilirsiniz) ve düğünlerde kullanılır.

İrotomesode (色留袖): Kurotomesodenin renkli ve biraz daha az resmi olanı. İrotomesodeyi hem evli hem de bekar kadınlar kullanır. İrotomesode hakkında söylenecek fazla bir şey yok, kurotomesode giyilecek kadar resmi değilse ve houmongi kadar da rahat değilse gideceğiniz yer, irotomesode giyersiniz.

Houmongi (訪問着): Tam tercümesi ziyaret kıyafeti. Çok çok resmi olmadığı sürece her yerde houmongi giyebilirsiniz; düğünlerde gelinin arkadaşları giyebilir mesela, ya da alışverişe çıktığınızda giyebilirsiniz. Furisode kadar abartılı değil, tomesode kadar da sade değil; tam orta karar.

Tsukesage (付け下げ): Houmongiden tek farkı desenlerinin daha büyük ve seyrek olması, ama “ilginç!” kısmında da okuyacağınız gibi, tsukesage ve houmongiyi birbirinden ayırmak uzmanlık isteyen bir iş.

İromuji (色無地): Tek renkli kimono. “Çay içerken dikkatinizi başka bir şeye değil de tadına bir türlü alışılamayan acayip acı çaylarına vermeniz için bahçelerini bile bir tuhaf düzenleyen Japonlardan da bu beklenir zaten” dedirten bir kimono; çünkü genellikle çay seremonilerinde giyilir. Belirgin bir deseni ya da renk geçişleri olmayan iromujiler, sade obiler ve sade bağlama şekilleriyle kullanılır. Evli ya da bekar kadınlar giyebilir. Bir de iromujiler siyah olmaz.

Komon (小紋): Komon aslında güzel desen demek, bu kimonoların her taraflarında tekrarlanan bir deseni vardır. Komonu evli ve bekar kadınlar resmi olmayan yerlerde giyerler, ama resmi obilerle birlikte yemeğe giderken de giyilebilir. Komonun nasıl boyandığına göre de değişik çeşitleri var: Kaga komon, Kanazawa bölgesine özgü ve Kyo Komon, Kyoto’ya özgü gibi.

Edo Komon (江戸小紋): Edo Tokyo’nun eski adı, Edo Komon da eski Tokyoluların sıkıntıdan komon desenlerini miniminnacık noktalarla yapmaya çalıştıkları kimonoların adı (Hayır, tam olarak böyle değil, aslında Edo döneminde ortaya çıktıkları için bu ismi almışlar). Bu desenler o kadar belirsizdir ki uzaktan bakıldığında kimono sanki tek renkmiş gibi gözükür. Genelde iromujinin giyildiği yerlerde giyilir, ama eğer üzerinde aile arması varsa houmongi giyilecek kadar resmi yerlerde de giyilebilir.

Bir de daha resmi olup ancak özel durumlarda giyilen kimonolar var:

Shiromuku: Bembeyaz gelin kimonosu. Shiromuku çok ağır işlemeli olur ve genelde uchikakeyle beraber giyilir.

Uchikake: Bu kimono oldukça işli ve parlak olur, sadece düğünlerde ve sahne gösterilerinde giyilir. Uchikake tek başına da giyilmez, önce güzelce kimononuzu giyer obinizi bağlarsınız, onların üstüne de uchikakenizi giyersiniz. Uchikakeler ya sadece beyaz (ama çok çok işli beyaz) ya da kırmızı ağırlıklı ve süper karışık desenli olurlar ve üzerlerine bir şey giyilmez ya da bağlanmaz. Uchikakelerde genelde turna, anka kuşu, paulownia (mor çiçekli bir küçük ağaç), kasımpatı ve Japon çamı gibi desenler ve dore ya da gümüş işlemeler olur, bu motiflerin şans getirdiğine inanılır. Uchikakelerin eteği yerde süründüğünden fukisi (ucu) dayanıklı yapılır, fuki beyaz uchikakelerde beyaz, diğerlerinde kırmızı olur.

Susohiki / Hikizuri: Bu iki kimono da geishaların giydiği kimonoya denir. Sahne gösterisi yapanlar da susohiki ya da hikizuri giyebilir. Bu kimonoların özelliği yerlerde sürünen upuzun etekleridir. Aslında uchikake ile aynı kimono olmalarına rağmen, uchikakeler sadece düğünlerde giyilir.