Kimono 2 – Nasıl Giyilir

KİMONO NASIL GİYİLİR? OBİ NASIL BAĞLANIR?

Kimononun nasıl ve ne kullanılarak giyileceğini anlatmak neredeyse giymek kadar zahmetli bir iş ama elimden gelenin en iyisini yapacağım.. Öncelikle kimono giymek için nelere ihtiyacınız olduğundan başlamak gerek, her parçanın resimlerini bağlantılarına tıklayarak görebilirsiniz. Çok çok kısaca bir kaç basamakta özetleyebilirim bu işi aslında, açıklamalar ve detaylar uzuuuuun uzun aşağıda…

1-Nagajuban giy

2-Nagajuban bağla

3-Kimono giy

4-Kimono bağla

5-Obi bağla

İç çamaşırlarınızı giydikten sonra daha kısa ve ince bir kimono olan nagajubanınızı (tül sabahlık gibi bir şey) giyin. Nagajubanın erilerini düzgünce ayarlamayı unutmayın, ve mutlaka önce sağ tarafı sonra sol tarafı koyun; sol taraf kesinlikle üstte durmalı (bkz. Dikkat!). Nagajubanı bağlamak için kullanılan iki farklı kuşak var, biri koshimomo (temelde ince (3-4 cm) bornoz kemerine benzeyen kumaş), diğeri ise datejime [biraz kalın (10-15 cm) bornoz kemeri]. Nagajubanın üzerine hem koshimomo hem de datejime bağlamamalısnız. Nagajubanın üzerine koshimomoyu bağlamak için iki farklı yöntem var. Daha kolay yöntemi kullanmak istiyorsanız önce kuşağı ortası kalça hizasında öne gelecek şekilde tutun ve arkadan bir defa doladıktan sonra iki ucu aynı uzunlukta olacak şekilde önde tam ortadan bağlayın. Sonra açıkta kalan uçları düğümün tersi yönünde çevirerek belinizin yan taraflarına sokuşturun. Diğer türlü bağlamak istiyorsanız ortadan bağlama kısmına kadar aynı şeyleri yapın ama bu sefer ortadan bağlamak yerine sağdan daha da afilli bir şekilde bağlayıp (bunu yazarak anlatmam mümkün değil, bir ara umarım bağlarken resim çekip göndereceğim) her iki ucu da sol tarafa sokuşturun. Datejimeyi bağlamak içinse koshimomo gibi bağlayın ama ortada bağlarken iki kere düğüm atın. Datejime kalın olsa da kumaşı yüzünden yeterince sıktığınızda şişkinlik yapmadan düğüm atılabilecek kıvama geliyor. Bir de datejimeyi bağlarken arkada zor bi işlem yapmanız gerekiyor; dıştaki ucu dümdüz uzatırken içte kalan ucu onun etrafında iki kere kırıştırmadan çevirerek dışarı çıkarmanız gerekiyor (bkz. bir önceki parantez). Koshimomoyu ya da datejimeyi nagajubanın üzerine bağladıktan sonra kimonoya geçmeye hazırsınız.

Kimonoyu giyince öncelikle sodeguchiden (elinizin çıktığı yer) sağa ve sola çekiştirerek omuzlarınızdaki kumaşı simetriye dikkat ederek gerginleştirin. Daha sonra erinin (yaka) iki ucundan tutup kimononun eteğini yere ancak değecek şekilde ayarlayın. Uwamaenin (sol ön) vücudunuzun sağ tarafında nereye denk geleceğini ayarladıktan sonra shitameyi (sağ taraf) de ona göre çekiştirerek ayarlayıp (simetriyi bozmayın) vucüdunuza sarın. Shitamaenin ucu sağ taraftan daha yukarıda olmalı (yerden 7-8 cm). Sonra uwamaeyi de sarın, uwamaenin ucu yerden yaklaşık 3-4 cm yukarıda durmalı. Kimonoyu bağlamak için hazırladığınız koshimomoyu sarın, kalça kemiklerinizin hizasında yukarıda anlatılan ilk veya ikinci yöntemle bağlayın. Ellerinizi miyatsuguchiden (koltukaltındaki açıklık) içeri sokup hem uwamaenin hem de shitamaenin koshimomonun üzerinde kalan kısımlarını düzeltin. Bu işlemden sonra işaret parmaklarınızı koshimomonun içine sokarak koshimomonun alttaki ya da üstteki kumaşı kırıştırmamasını sağlayın. Şimdi sol elinizi tekrar miyatsuguchiden içeri sokup nagajubanın erisine göre shitamaenin erisini hizalayın. Shitamaenin erisini sol elinizle tutarken sağ elinizle de dışarıdan uwamaenin erisini ayarlayın. (Aslında burada bir çok kadının kimono giyerken atladığı bir basamak var, kimononun yakasının düzgün durmasını sağlıyor. İki ucu klipsli kısa ve ince bir kordonu önce shitamaenin erisine göğüs hizasında tutturup sonra kordonun diğer ucunu soldaki miyatsuguchiden sırtınızda dışarıda duracak şekilde çıkarıp sağ taraftan uwamaenin erisine aynı hizada bağlayın. Daha sonra tıpkı koshimomonun altında ve üstünde kalan kumaşı düzelttiğiniz gibi tekrar düzeltin. Kordonun ucunu shitamaenin erisine bağladıktan sonra gene yazarak anlatamayacağım birkaç işlemle shitamaenin bol gelen kısımlarını toplanmış gözükmeyecek bir biçimde katlayın. Ya da bu parantez içindeki basamağı olduğu gibi atlayın.) Son düzeltme de ensenizin açıklığı, kimono ile enseniz arasında 3-4 parmaklık bir açıklık olacak şekilde kimononun sırtını koshimomonun altına doğru çekiştirin, ama düzelttiğiniz kumaşları tekrar kırıştırırsanız tekrar düzeltirsiniz, dikkatli olun! Sıra kimononun datejimesinde; ne mutlu bize ki bütün datejimeler aynı şekilde bağlanıyor. Datejimeyi bağladıktan sonra arkada ve önce kırışıklıkları düzeltmeyi unutmayın.Datejimenin altından miyatsuguchiyi biraz çekiştirerek sodetsukeyi (kolunuzu soktuğunuz yer) de düzeltin.

Eğer her şeyi doğru yaptıysanız şimdi uzun ve düz bir etek üzerine bol kollu ve V-yakalı bir bluz giyip tam göğsünüzün altına büyük bir kemer takmışsınız gibi gözükmeniz gerek. Ve şimdi obi için hazırsınız!

Obinin (inanın abartmıyorum) zilyon tane değişik bağlama yöntemi var, yenileri de uyduruluyor. Ama yaptığınız şeyler bir yere kadar aynı. Baştan söyleyeyim, her ne kadar resimsiz olunca pek güzel anlaşılmıyorsa da kimonoyu giymeyi anlatmak obi bağlamayı anlatmaktan çok daha kolay! Bu anlatacağım şey en klasik ve en çok kullanılan obi bağlama yöntemi (davul düğümü gibi tuhaf bir de adı var, “taiko musubi” ya da “o-taiko”). Bir de obilerin de çok fazla çeşidi var ve hepsini aynı şekilde bağlamıyorsunuz. Davul düğümünü bu şekilde bağlamak için bir fukuro obiye ihtiyacınız var. (Obiler üstüne detaylı bilgi aşağıda var). Hala yılmadıysanız başlayalım.. Önce obiita (ya da maeita) denen, obinizin düzgün durmasına yardımcı olan iki ucuna ip bağlanmış küçük sert kartonumsu şeyi datejimenin üstüne bağlayın. Obiita mutlaka kullanılması gereken bir parça değil ama tam takım kimono giyiyorsanız illa ki.. Obiyi alın, vücudunuzun genişliği artı yaklaşık 15 cmlik bir kısmını sol elinizde tam önünüzde (kırıştırmadan) tutun ve geri kalanını iki kere dolayın. Elinizde tuttuğunuz kısmın ucuna tesaki denir. Obinizin uzunluğuna göre bir kere daha dolayabilirsiniz. Şimdi tesakiyi yukarıdan sarkacak şekilde sırtınızın ortasına getirin; obinizin daha dolamadığınız uzun ucu (bu kısmın adı da tare; tareyi sağ elinizle tutuyorsunuz, çünkü sol elinizde tesaki var) vücudunuzun sağ tarafında sarkıyor olmalı. Tesakiyi tutun ve sol tarafınıza doğru çekin, bir yandan da tareyi sırtınızın ortasında yukarıdan düzgünce sarkacak şekilde yerleştirin. Sol dirseğinizle tesakiyi yerinde tutarken (tesaki de tareyi yerinde tutarken) karihimo denen (bir nevi uzun koshimomo) ince kumaşı tarenin altından geçirip önde obinizin ortasında bağlayın. Şimdi tesakiyi öne getirip geçici olarak karihimoya tutturun. Sırtınızdan sarkan uzun kısmı düzleştirin ve üzerine biraz önceki gibi bir karihimo bağlayın. Sonra, tarenin en alt ucu belinizden 7-8 cm aşağıda kalacak şekilde tareyi katlayın ve sabitlemek için bir karihimo daha kullanın. Ortasına yakın bir yerlerden tutup, tuttuğunuz yeri de sol omzunuza doğru koyarsanız, hem alt ucun nerede durduğunu görürsünüz hem de karihimoyu bağlarken rahat edersiniz. Şimdi elinize obimakurayı alın (obinin şişkin gözükmesini sağlayan obiitaya benzeyen ama daha pofuduk şey) ve düz kısmı sırtınıza değecek şekilde yerleştirin, sonra iplerini öne getirip sol tarafınızda bağlayın. İpleri daha sonra gözükmeyecek şekilde obinize sokuşturun. Sıra obiage denen süslü (ve ilginç bir şekilde) kısa parçaya geldi. Obiageyi arkada obimakuranın üzerine, obinizin sırtınızdan sarkan kısmının altına ortalayarak koyun ve önde obinizin üzerinde geçici olarak bağlayın. (Haberiniz olsun, buradan sonra işler iyice anlamsızlaşıyor!) İkinci karihimoyu çözün ama çıkarmayın. Bunu yerine tarenin açıkta kalan ucunu o karihimonun altına sıkıştırın ve otaikonun boyunu ayarladıktan sonra karihimoyu önde tekrar bağlayın. Otaiko da sırtınıza yapıştırılmış gibi gözüken dikdörtgenimsi parçanın adı, aslında tareyi katladığınızda oluyor. Şimdi ilk karihimoyu çözün ve çıkarın. Tesakiyi arkaya getirin ve otaikonun içinden geçirin, düzgünce dursun. Tesakiyi ve obiyi yerinde tutmak için obijimeyi alın ve arkada ortalayın, uçlarını öne getirip bağlayın. Obijime obinin üstüne bağlanan renkli sicim, onun da (artık iyi mi kötü mü bilmiyorum ama) özel bir bağlama stili var. Obijimenin iki ucu da önde eşit uzunlukta olacak şekilde bir kere bağlayın, üstteki uçla geniş bir ilmik yapın (= daire çizin) ve aşağıdaki ucu bu ilmiğin içinden geçirin. Düğümün görüntüsünü bozmadan sıkılaştırın ve uçları obijimenin yanlarına sokuşturun. Obijimeyi bağladıktan sonra her iki karihimoyu da sökebilirsiniz ama bunu yaparken yavaş olun ve bağladığınız onca şeyi kaydırmayın. Son olarak da obiageyi düzgünce bağlamak gerek. Obiagenin geçici düğümünü çözün ve normal bir şekilde bağlayın. Sonra yukarıdaki ucu düzleştirin ve ortalayın, obijimeyi bağlarken yaptığınız gibi bir ilmik yapın; aşağıdaki ucu ilmikten geçirin. Düğümü düzleştirin ve uçları obinin içine sokuşturun. Bitti!

Ama sanırım ben de bittim!

Yukarıda anlattığım basamaklar aslında sadece bir örnek, çünkü bunları harfiyen izlemeniz gerekmez. Mesela, iki ucu klipsli kısa kordonu kullanmak yerine shitamae ve uwamaenin erilerini başka bir koshimomoyla sabitleyebilirsiniz. Ya da obiyi bu şekilde bağlarken bu kadar çok koshimomo kullanmak yerine giysi mandalları kullanıp sonra onları çıkarabilirsiniz. Ama temelde kimono giymek böyle bir şey.